Merzouga (2)

Vervoer in de woestijn, bij de ondergaande zon

We hebben inmiddels ons vierdaagse verblijf in Merzouga afgesloten. We hebben een overnachting geboekt in een kamp in de woestijn tussen de zandduinen. Het is behoorlijk luxe allemaal.

Het tentenkamp in de woestijn; op de achtergrond dromedarissen met berijders

Het bleek wel koud te kunnen zijn in de woestijn en de douche was helaas niet warm, dus dat sloegen we over. 's Avonds hadden we een diner in de restauranttent en na het ontbijt gingen we met een auto terug naar Merzouga. Het gezelschap was heel internationaal, Japanners, Russen, Engelsen. Merzouga is een van de toeristische hoogtepunten in Marokko, dat merk je meteen.

Voor het eerst op een dromedaris

We gingen er per dromedaris naar toe, ruim een uur in het zadel. Een leuke ervaring voor ons want je ervaart de woestijn in relatieve stilte. In principe is het geen grote belasting voor deze dieren, vergelijkbaar met paarden. Ze worden voorzover wij konden zien goed behandeld en verzorgd.  

Gisteren hadden we een wandeling in de omgeving van de camping en eergisteren deden we een rondje op de fiets, grotendeels onverhard. 

Bij Merzouga zijn desolate landschappen

Vandaag hebben we, voordat onze kameeltour begon, met de camper een tijd gestaan bij het meer van Merzouga. Dat meer staat vaak droog maar nu is het goed gevuld, aantrekkelijk voor vogels, waaronder een groepje flamingo’s. Je verwacht zo'n meer niet in de woestijn.

Water in de woestijn

Merzouga

Erg Chebbi, de zandduinen vlak achter de camping

Het lijkt wel of internetten steeds moeizamer gaat naarmate we verder de woestijn in komen. Op de camping in Zagora was het al niet goed, gisteren waren we op de ons bekende camping Serdrar bij Tazzarine, waar we vrijwel geen internet hadden, ook geen 4g.

Leuk plekje op camping Serdrar

Die camping ligt dan ook nogal afgelegen, in tegenstelling tot waar we nu zijn. Het is verder wel een keurige, bijna luxe camping. Met goed internet waren we er vast nog een dag gebleven.

Prima, maar helaas bijna geen internet

Aan deze camping beleven we overigens niet zulke goede herinneringen. Het was maart 2020, tijdens de coronacrisis. We moesten toen beslissen wat we moesten doen, snel Marokko uit of het nog even aanzien. We besloten het twee dagen aan te zien en naar Merzouga te gaan, zoals nu ook. Dat werd uiteindelijk één dag, want de berichten werden steeds alarmerender. We moesten de laatste kans benutten om nog met de camper naar huis te kunnen. Velen hadden de camper al in Marokko achtergelaten. Uiteindelijk lukte het ons op het nippertje. 

Monumentale poort in dorpje onderweg

Merzouga is natuurlijk een bijzonder toeristische plek, vanwege Erg Chebbi, het beroemde duinengebied, waarop je vanuit het dorp en vanuit de campings kijkt. Het is ook heel speciaal en we zullen er nog intensiever mee kennismaken. 

Het is inmiddels ramadan, hetgeen voor toeristen geen al te grote gevolgen heeft. Wel zijn veel winkels wat later open en vers brood kun je ook niet meer heel vroeg krijgen. De meeste restaurants en café's zijn wel open, zeker in de toeristische gebieden. 

Berberbrood, groot en dun

Voor moslims die hun geloof serieus nemen is het een maand lang vasten tussen zonsopkomst en zonsondergang. Hun nachten worden daarmee meestal korter dan ze gewend zijn. 

Op de camping staat een groep van circa 12 Nederlandse campers.

Het iconische bord in Zagora

In Zagora zagen we een soortgelijke groep Italiaanse campers, in colonne. Ze stopten met zijn allen voor een foto van het Tombouctou-bord. 

Die georganiseerde reizen zijn aan ons niet besteed, zeker niet als je ook nog eens steeds bij elkaar moet blijven. 

Camping Gazelle Bleue in Merzouga; de duinen zijn dichtbij; wifi werkt matig

Van Guelmim naar Merzouga, van 2 tot 20 februari, 1065 km

Zagora

Camping Palmeraie d'Amezrou; elke plek heeft een mat en een tafeltje

We kennen Zagora van eerdere reizen maar de camping waar we nu zijn is nieuw voor ons. Het is een mooie en comfortabele camping in de palmentuin van Zagora, zo'n drie kilometer buiten de stad. 

Groente en fruit in de markthal

Zagora is een plaats in de vallei van de Draa, een meestal droge rivier ter plaatse. Het is hier opvallend modern en netjes. Het gaat hier economisch goed, mede omdat het een garnizoensstad is en een bestuurlijk centrum. Toeristen weten de stad ook te vinden, want er zijn zeker zes campings en diverse moderne hotels. 

Havervlokken, macaroni en dergelijke
schep je zelf uit grote zakken

Vandaag hebben we een korte rit gedaan door de palmentuinen en gisteren deden we dat wandelend. Ook hebben we weer eens in een restaurant gegeten, pizza dit keer. 

De camping is niet helemaal vol maar dat kan zomaar veranderen want er komen hier regelmatig groepen campers of terreinauto's langs. Nu is het nog prettig rustig. Evenals op de vorige camping krijg je hier 's ochtend gratis brood. Dat is geen grote aderlating voor de campingeigenaar want een rond Marokkaans brood kost doorgaans 12 tot 15 cent in de winkel. De overheid subsidieert brood.  

Rustig aan door de palmentuin

Foum Zguid

De ksar in Foum Zguid

We zijn gisteren weer 140 km verder naar het oosten gereden en aanbeland in het dorp Foum Zguid. De camping hier is dik in orde, met onder andere snel internet en een mooi toiletgebouw. Het is een echte doorgangscamping want er bleven vanochtend maar vijf campers staan voor nog een overnachting. Er is in het dorp ook weinig te doen, behalve het doen van een excursie in een terreinwagen naar het droge meer Iriki, 50 km verderop. 

Camping Khaima Park

We hebben er vandaag een relaxte dag van gemaakt, mede door het aangename weer, zo'n 20 graden met weinig wind en alleen maar zon, veel lezen en tv-programma's inhalen. 

Veel dode palmen in Foum Zguid

Wel hebben hebben we een wandeling door de aangrenzende palmentuin gedaan. Het deel wat verder bij het dorp vandaan is gelegen biedt een trieste aanblik van honderden dode dadelpalmen. De afgelopen zes jaar heeft het hier nauwelijks geregend en er was niet voldoende water om de hele oase te bevloeien. Gebieden die normaal gesproken net genoeg water hebben om landbouw te bedrijven worden nu door de klimaatcrisis zo erg getroffen dat ze waarschijnlijk voorgoed opgegeven moeten worden. Het wordt woestijn. Palmen van tientallen jaren oud krijg je sowieso niet meer terug. 

Dichter bij het dorp is het nog wel groen. Daar is ook een oude, bijna helemaal vervallen ksar. Dat is een versterkt dorp, opgebouwd van leem en hout. 

Het oasegevoel is nog niet overal verdwenen

Tata

Gisteren onderweg deze oude boom in de barre omgeving

In het zuiden van Marokko ligt dit stadje met de simpele naam. Zoals de meeste plaatsen in deze woestijnachtige omgeving heeft ook Tata een palmentuin. Er is een rivier die het hele jaar water voert en daarmee kan de oase worden bevloeid.

Tata is de stad met de vele arcaden

Er zijn drie campings in Tata en de andere twee hebben we bij voorgaande gelegenheden al eens bezocht. Deze heeft veel palmen en daardoor hebben we schaduw. Ja, inmiddels is schaduw wel een must want gisteren liep de temperatuur op naar zo'n 28 graden. Vandaag weer een paar graden minder.

De palmentuin van Tata

De camping is eigenlijk vol, maar er is aan de overkant van de weg een dependance, waar wij nu staan. Eigenlijk leuker, want groener en met veel vogelgeluid en vlinders. Nederlanders zien we niet. Bijna alleen Fransen.

We hebben een restaurant bezocht op deze vrijdag. Omdat de vrijdag traditioneel de couscousdag is in Marokko bood dit restaurant alleen couscous aan. Wij kiezen dan doorgaans voor een versie met vis of vegetarisch. Vandaag was het vegetarisch en het smaakte prima. 

Tijdens de fietstocht vandaag

We deden nog een korte fietstocht door de palmentuin. 

Vlakbij staat een moskee en volgens de reviews is de eerste gebedsoproep erg luid (en erg vroeg), maar we zijn er niet wakker van geworden. 

Gisteren reden we 165 km over een deels bochtig en bergachtig traject. Op de RN7, een nationale route, bleek de weg ook gebruikt te worden om kuddes dromedarissen te verplaatsen. Die beesten laten zich niet opjagen.

Tafraout (5)

Genieten van je pensioen onder een palmboom

We hebben nog een laatste overnachting in Tafraout gepland voor we morgen verder naar het oosten willen rijden. Vandaag is marktdag, oftewel de soek. Het is er dan erg druk met handelaren en inkopend publiek. De kleurrijke sfeer van de soek is echt typerend voor Marokko. 

Bijna alles vind je op de soek

We wilden geld pinnen bij de betaalautomaten maar om onduidelijke reden ging dat niet. Daarop probeerde Jan de beproefde methode die in Argentinië altijd werkte: geld opnemen bij Western Union. Dat bleek ook hier prima te functioneren, nog vlotter dan in Argentinië. Ook de koers en de kosten zijn gunstiger dan geld opnemen bij een automaat. 

Kopen en ontmoeten

Tafraout (4)

Het is echt lekker weer geworden in het dal van Tafraout. Zon was er al volop maar nu is de temperatuur ook opgelopen en de wind is minder geworden. We zijn weer naar de vrije plek gegaan. Vannacht was er wat lawaai bij een stel busjes van jongelui, dus we zijn nu wat verderop gaan staan. Dat kan hier gelukkig.

Op weg naar het hoogste punt

Vandaag deden we een serieuze wandeling van 10 kilometer. We gingen een pas over en daalden via een pad met veel grote keien af naar de Ameln vallei. Dat was echt wel pittig en de stokken en wandelschoenen bewezen goede diensten. De laatste vijf kilometer was over de asfaltweg terug naar Tafraout. Een taxi hield ons aan en we konden meerijden, nadat we ons samen met twee vrouwen op de achterbank hadden geperst. Zo werd de 10 kilometer uiteindelijk 7. We beloonden onszelf met een biertje, nog gekocht in Algeciras. 

Er is nog steeds een zee aan ruimte

We hadden in de haven een simkaart van Inwi gekocht met onbeperkte data voor 30 dagen. Die waren vandaag om maar op de zelfde basis verlengen lukt hier niet. Je krijgt hooguit 11GB, voor 5 euro. Elke dag NLziet streamen zit er nu niet in met deze simkaart. Misschien af en toe met wifi op campings zal het hopelijk lukken. 

Op de vrije plek komen regelmatig mensen langs, ook kinderen, die van alles aanbieden, zoals brood, gebakjes, eieren en flensjes. Er rijdt soms een auto rond met een tank water en gasflessen. En er is een man die op zijn fiets langskomt om lege plastic flessen in te zamelen en je wasgoed mee te nemen. Kortom de campers zijn een inkomstenbron voor de bevolking hier.

De avondzon beschijnt de bergen in de verte

Schaars groen tussen de bruine rotsen

Tafraout (3)

Wonderbaarlijke rotsen rond Tafraout

We zijn verhuisd naar een van de campings bij Tafraout. Dat is vooral voor een douche en om de was te kunnen doen.

Was de blauwe verf op?

Gisteren deden we een fietstocht van 20 km, onder andere langs de blauwe rotsen. De magie van de geverfde rotsen is er in de loop der jaren wat af gegaan, onder andere doordat er steeds meer bij zijn gekomen. Ook zit er inmiddels graffiti op sommige beschilderde rotsblokken. 

De route was grotendeels onverhard met een grofkorrelig soort zand. Bijna terug in Tafraoute ging het mis. Janny gleed met haar fiets een schuin richeltje af en belandde naast de fiets met een geschaafde onderarm als resultaat. Opstaan en weer door.

Gisteren tijdens de fietstocht

De omgeving is nog steeds heel bijzonder in onze beleving. Ook tijdens de wandeling vandaag konden we dat ervaren. We zagen vandaag ook wat rotsklimmers. Op een van de rotspunten zaten klimmers van de omgeving te genieten. De plek is voor gewone mensen, zonder klimuitrusting, onbereikbaar. 

De Magnum heet hier Triton

Vandaag, zondag, is het weer wat kouder geworden, vooral door de wind voelt dat zo. Maar het lijkt erop dat dit wel ongeveer de laatste koelere dag is. Van regen hebben we al helemaal geen last. 

Tafraout (2)

Overzicht van de campervallei

Het is nog niet voorbij met de af en toe harde wind die het fris maakt hier. Maar verder hebben we weinig te klagen. In het noorden van Marokko en het zuiden van Spanje is het daarentegen noodweer. De veerboten varen niet of mondjesmaat. Er staan lange rijen vrachtauto's om de Straat van Gibraltar over te steken. Gelukkig hoeven we nog niet terug.

Met twee man moet de schuifdeur worden verwijderd

Gisteren en vandaag hebben we wat aandacht aan de bus laten geven door Ali. Tafraout is een bekende plaats waar campereigenaren allerhande zaken aan hun camper laten doen, vooral plaatwerk en spuitwerk want er zijn veel werkplaatsen en vooral veel plaatwerkers. Onze schuifdeur had nieuwe scharnieren nodig vanwege kapotte rollers. Jan had die meegenomen vanuit Nederland. Ook moest een spiegelhuis worden gerepareerd, want er was een hoekje uit gebroken sinds het containertransport van Cartagena naar Rotterdam. Veel werk wordt gewoon buiten op straat gedaan.

We aten vandaag bij Chez Nadia, een restaurant dat we nog kenden van een vorige keer. 

Tafraout

De weg door Ait Mansour

Gisteren vertrokken we vanuit Icht in noordelijke richting. We kozen niet voor de meest directe weg naar Tafraout maar via de fraaie route door Ait Mansour, waar we ook overnachtten. 

Overnachting in Ait Mansour

De weg is in principe helemaal geasfalteerd maar door verwoestende overstromingen zijn er heel wat bruggen en weggedeelten weggeslagen. Er is dan op die plekken een hobbelige omleiding door de rivierbedding. We deden dus wel wat langer over de 120 km naar Ait Mansour dan gepland. Onderweg zagen we honderden verkoolde palmstammen die door de rivier waren meegesleurd.

De route is heel mooi en op sommige plekken spectaculair. In de oase Ait Mansour ligt de palmentuin ingeklemd tussen steile rode rotsen. Het is een gewilde bestemming voor toeristische uitstapjes. Er komen ook wel enkele campers maar de smalle weg en de laaghangende palmtakken maken het lastig voor de grotere campers. We waren eerder op deze plek geweest, ook op de fiets.

We overnachtten op een parkeerplaats waar een vrouw tot het donker werd het parkeergeld van 2 euro inde. Daarna werd het heel stil want ook de zwerfhonden hielden zich gedeisd. Een sterrenhemel zit er momenteel nog niet in want de maan schijnt volop. Het werd vannacht vrij koud. 

De pasweg tussen Ait Mansour en Tafraout

Vandaag zijn we doorgereden naar Tafraout, zo ongeveer de populairste bestemming in Marokko voor campertoeristen. Dat komt door het gezellige dorp, door de magnifieke omgeving en de onbeperkte mogelijkheden om hier in je camper te overnachten. Naast de vier campings in Tafraout zelf en nog een paar binnen 5 km is er ruimte om je camper vrij neer te zetten. Ruimte voor vele tientallen, misschien wel driehonderd. Het is nog lang niet vol, misschien omdat het nog niet echt voorjaarsweer is. Je betaalt overigens 1,50€ voor deze fraaie locatie.

Lekker buiten zitten

Vandaag was het wel behoorlijk zonnig en zo'n 18 graden met niet al te veel wind. Eigenlijk prima, want we konden ook een tijd buiten zitten.

We aten in het restaurant Marrakech, bij ons bekend van voorgaande keren dat we in Tafraout waren. 

Het Amandelbloesemfestival wat we graag eens zouden meemaken begint volgens het toeristenbureau pas na de ramadan, dus over zo'n 6 weken. Zo lang zullen we hier toch niet blijven. 

De campers staan ver uit elkaar op de vrije plek van Tafraout

Icht

Wandelen door de palmentuin van Icht

We zijn nu echt het binnenland ingereden. Vandaag bereikten we na zo'n 150 km het dorpje Icht, waar zich twee campings bevinden. We zitten op de camping aan de zuidkant van het dorp en het is mudvol, in tegenstelling tot de vorige camping waar vanochtend de camping bijna geheel leeg was. Bij ons vertrek spraken we nog even met Thole en Everdien uit Zutphen. We volgen hun blog al een tijdje en ontmoetten hen nu in levende lijve. 

Oude huizen in Icht

Het is in dit deel van Marokko hard gaan waaien. Vannacht in Icht hadden we er last van, zodat we het hefdak dicht hebben gedaan. Dan schudt de bus minder en hoor je geen klapperend doek. 

We hebben vanochtend, ondanks de wind en de lage temperatuur, een wandeling gedaan naar het oude dorp en door de palmentuin. Er is een eeuwenoud stelsel van watergangen waarmee de tuinen bevloeid worden. De groene omgeving is idyllisch en trekt veel zangvogels aan.

Het weer belooft de komende dagen wel beter te worden.

Onze route door Marokko sinds 11 januari, dus 23 dagen;
in werkelijkheid legden we 1422 km af na aankomst in de Tanger Med haven

Guelmim

Eindpunt van de fietstocht vandaag: het stuwmeertje

We bevinden ons op de nieuwe camping Royal Palm, in een oase ten oosten van de stad Guelmim.

Jan lust weer een wijntje; we hebben een voorraad uit Spanje

We hebben hiervoor twee dagen doorgebracht op een camping even buiten Sidi Ifni. Die stad aan zee kennen we en vinden we leuk, maar het miezerige weer zat het plezier in de weg. Bovendien werd Jan de tweede dag erg ziek. Iets verkeerds gegeten blijkbaar, mogelijk een omelet met een besmet ei. De eerste dag hadden we nog wel de stad bezocht op de fiets.

Gisteren dus maar verder gereden vanwege het sombere weer. Guelmim is helemaal niet ver van zee maar het klimaat is hier meteen anders, woestijnachtig. Hier groeit niets als je het niet bewatert, terwijl de kuststrook opvallend groen is, vanwege de regelmatige buien. 

In elk geval waren gisteren en vandaag heerlijk zonnig en met temperaturen rond de 20 graden voelt het voorjaarsachtig. 

We deden vandaag een fietstocht door de oase. Het is een chaotisch stelsel van wegen, paden, huizen, palmen en akkertjes. We legden 22 km af met als verste punt een stuwmeertje in het riviertje dat door de oase stroomt. Het was heel rustig, weinig mensen op straat. Dat komt ook door de zondag, die in Marokko ook gewoon een vrije dag is. 

De camping is volgens zeggen twee maanden geleden geopend, maar gezien de volwassen begroeiing en de staat van de voorzieningen is er al veel langer aan gewerkt. In elk geval is het voor Marokkaanse begrippen een goede camping met kleine onvolkomenheden. De plaatsen zijn heel royaal en van grind voorzien. Er komt nog een zwembad en een restaurant. 

Een marabout achter een adobe muur